6. GEÇILENLERI GAÝTALAMAK

122-nji gönükme. Sözlemleri okaň we ikinji bognundan y, i, u, ü çekimlileri düşüp galan sözleri aý dyň.

1. Tomsuna biziň ýurdumyz yssy bolýar.

2. Hazar deňziniň kenary birneme salkyn.

3. Çagalar, hiç kimiň göwnüne degmän.

4. Meret sygryna ot ýygýar.

5. Meniň daýymyň ogly goşunda güllük edýär.

Ikinji bognundan y, i, u, ü çekimlileri düşüp galan sözleri depderiňize göçüriň.

gezelenç

123-nji gönükme. Bu sözleriň yzyna çekimli sese başlanýan goşulma goşup, depderiňize ýazyň.

Ogul

kömür

nogul

nebis.

Çagyl

ýagyr

selin

burun.

Sygyr

kümüş

tomus

agyz.

Çebiş

OWUZ

köwüş

tomus.

Gelin

maňyz

göwün

garyn.

Nusga: ogul-ogly, çagyl-çagly, ...

1.  Bu   sözleriň   soňy   haýsy   çekimsizler   bilen gutarýar?

2.  Şular ýaly  sözlere  çekimli   bilen   başlanýan goşulma goşulanda, ikinji bogundan haýsy çekimliler düşüp  galýar?

3.  Owuz sözüniň manysyny sözlükden öwreniiň.

* * *

124-nji gönükme. Ýayyň içindäki goşulmalary olaryň öň ýanyndaky sözlere goşup göçüriň. ikinji bogundan y, i, u, ü çekimlilerini  düşüp galýandygny unutmaň.

1. Kümüş(-ün) ogul(-y) ikinji klasda okaýar. Ol küşt oýun(-uny) halaýar.

2. Sygyr(-y) suwa ýakyň.

3. Biz deňiz(-iň) kenaryna gezelenje gitdik.

4. Ene-atanyň göwün(-üni) ýykmaň.

Dördünji sözlemiň manysyny düşündiriň.

deňiz

* * *

125-nji gönükme. Ýazgyny okaň we has gara ýazylan sözleri asyl sözi bilen goşulmasynyň arasyna goşmak goýup göçüriň.

AK ALTYN

Biz pagta "ak altyn" diýýäris. Pagtadan oňat matalar emele gelýär. Pagtadan emeli usul bilen ýüpek mata, teletin, rezin we başga zatlar edilýär. Gowaçanyň   çigidinden  ýag,   sabyn,   sarun   emele gelýär,   Biziň   ýurdumyz   Gowaçanyň   köp   ekilýän ýerleriniň biridir.

gowaça

* * *

126-nji gönükme.    Tapmaçany  okaň.  Has gara ýazylan sözleriň asyl sözüni we goşulmasyny aýdyň.

TAPMACA

Iňläp gitse köçeden,           Şäherlerde görýänsiň,

Ýel toýnaklar çapyşar.     Tok bolmasa jany ýok.

Depesinde gollary,             Ýüze golaý ýolagçyň

Goşa simden ýapyşar.       Sygmajak gümany ýok   

H. Ataýew

Tapmaçanyň   manysyny aýdyň.

* * *

127-nji gönükme. Aşakdaky   sözleri   nusgada görkezilişi ýaly edip, depderiňize ýazyň.

Sagatçy,   sagatly,   sagatsyz,   işçi,   işgär,   işli,   otly, otluk, otag, ellik, ýüzgür, ýüzlük, deňle, deňlik.

Nusga:

Asyl sözler
Söz ýasaýjy goşulmalar
Sagat 

Sagat 

-çy 

-ly

* * *

128-nji gönükme.   Tapmaçany okaň we göçüriň. Has gara ýazylan sözleriň asyl sözüni we goşulmasyny aýdyň.

Gözi bar, görmez, Tutmasaň, durmaz. Pyrlandyrmasaň,   Iş edip bilmez. Pyrlasaň garşy,   Egrer erşi.

H. Ataýew.

Tapmaçanyň   manysyny aýdyň

meýdan

* * *

129-nji gönükme. Sözlemleri okaň we has gara ýazylan sözleri nusgada görkezilişi ýaly edip göçüriň.

1. Men köwşümi her gün agşam süpürip goýýaryn.

2. Tomsuna çagalar dynç alýarlar, sagaldyş meýdançalaryna gidýärler.

3. Oraz getiren zatlarynyň   hemmesini gapynyň agzynda goýup gidipdir.

4. Myrat maşynyň tigriniň aýlanyşyny synlapdyr.

5. Özüňden ulyny sylamak edeplilikdir.

Nusga:

Asyl sözler

Goşulmalar

Goy

çaga

-ýaryn

-lar

* * *

130-nji gönükme.    Şygry   labyzly   okaň   we mazmunyny gürrüň edip beriň

SAPARMYRAT TÜRKMENBAŞY

Yaşa! - diýýar çagalarymyz,

Yaşa! - diýýar agalarymyz.

Dilde sena - dogalarymyz,

Saparmyrat Türkmenbaşy.


Hemmamiziň atamyzdyr,

Ynjydaýsak — hatamyzdyr.  

Derde derman — şypamyzdyr,

Saparmyrat Türkmenbaşy.


Halal duzy, nany bilen,

Öz halkynyň gamy bilen.

Deňsiň Jemşit jamy bilen,

Saparmyrat Türkmenbaşy.


Sözleseň, söz ýagşy bolar,

Bagda bilbil bagşy bolar,  

Ady köňül nagşy bolar,

Saparmyrat Türkmenbaşy.


Habar alsan, senesinden,

Dogdy türkmen enesinden.

Hakykatdyr geniý diýsem,

Saparmyrat Türkmenbaşy.

Allaýar Çüriýew.