1. Ses we harplar. 2. Çekimli sesler. 3. Ýogyn we inçe çekimli sesler. 4. Çekimsiz sesler. 5. Açyk we dymyk çekimsizler. 6. Dymyk k, p, t, ç  sesleriň açyga öwrülişi.

7. Bogun. 8. Söz. 9. Baş harp. 10. Zatlaryň hilini aňladýan sözler. 11. Hereketi aňladýan sözler. 12. Sözlem. 13. Ýyl boýunça geçilenleri gaýtalamak. 14. Labyzly okaýyş üçin goşgular.

15. Düşündirişli sözlük..

§ 8.Söz

136-njy gönükme. Hekaýajygy okaň we munda näçe söz bardygyny aýdyp beriň.

Seýilgäh.

Biz ejem bilen şähere gezelenje çykdyk. Eziz Serdarymyz Saparmyrat Türkmenbaşynyň ýolbaşçylygynda döredilen seýilgähe bardyk.

Onuň hemme ýeri arassa. Suw çüwdürimleri işläp dur. Dynç alar ýaly oturgyçlar köp. Biz ol ýerde oňat dynç aldyk. Ol ýeriň howasy jana derman.

Söz seslerden emele gelýär we özbasdak many aňladýar.

Meselem: mugallym, oglan, gul.

137-nji gönükme. Aşakdakylary okaň we göçüriň. Her bir sözüň nähili many aňladýandygyna üns beriň.

Men bu gün sagat ýedide turdum. Gije ýagyş ýagypdyr.

Arassa howa. Guşlaryň sesi eşidilýär. Olar orän şadyýan.

gije
arassa

138-nji gönükme. Suratlaryň adyny aňladýan sözleri depderiňize ýazyň  we soraglara dilden jogap beriň:

1.Her sözde näçe we haýsy sesler bar?

2.Sözler nämäni aňladýar?

Manysyny düşündirjek boluň.

köýnek

* * *

139-njy gönükme. Okaň we göçüriň. Kim? we näme?

diýen soraglara jogap bolýan sözleriň manysyna üns beriň.

Kim? -

Gözel.  Aman.  Ejem.  Kakam.  Daýzam.  Mugallym. Okuwçy. Daýym.

Näme? —

Galam. Depder. Bal. Bag. Suw. Depe. Dag. Köçe.

Daýy              daýza

140-njy gönükme. Sözleri okaň. Kim? we näme? diýen

soraglara jogap bolýan sözleri nusgadaky ýaly edip ýazyň:

Daýzam, Nury, kagyz, kitap, Bahargül, maşyn, ellik, Ata, jogap,

dostum, şahyr, dyrnak, käşir, terbiýeçi, telefon, Maral, guzy.

Nusga:

Kim? — Daýzam, ... Name? — Kagyz, ...

Adamyň adyny, onuň özüni aňladýan

sözler kim? diýen soraga jogap bolýarlar.

Meselem:

Kim? — Gurban.

Kim? — Jeren.

Kim? — mugallym.

Kim? — traktorgy.

Kim? — daýhan.

         

141-nji gönükme. Okaň, soňra kim? diýen soragy we

oňa jogap bolýan sözleri göçürip alyň.

Kim?— Maral.       

Näme? — galam. 

Näme? — bag. 

Kim? — kosmonawt.  

Näme? — telefon. 

Kim? — okuwçy. 

Kim? — terbiýeçi.

Kim? — Jeren.

Kim? — daýhan.

Name?—kosmos.

Kim?—Çopan.

Name? — radio.

142-nji gönükme. Suratlara seredip, soraglara dilden jogap beriň, soňra göçüriň.

Bu kim?

Bu kim?

Bu kim? Bu....

Bu kim? ....


Bu kim? Bu .....

143-nji gönükme. Göçüriň. Has gara ýazylan sözleriň

nähili soraga jogap bolýandygyny aýdyň.

Atam gazet okaýar. Jigim surat çekýär. Meniň agam 10 ýaşynda.

Ol her gün irden Bahary çagalar bagyna eltip gelýär.

çagalar bagy

144-nji gönükme.   Okaň we kim? diýen soraga

jogap  bolýan  sözleri depderiňize göçüriň.

Bu kim? Bu Ata. Bu kim? Bu işçi. Bu näme? Bu depder.

Bu kim? Bu okuwçy. Bu kim? Bu ussa. Bu näme? Bu mata.

Bu näme? Bu agaç. Bu näme? Bu deňiz. Bu näme? Bu parohod.

Bu näme? Bu balyk. Bu kim? Bu balykçy.

Nusga. Bu kim? Ata, işçi, ...

* * *

145-nji gönükme. Soraglary we jogaplary okaň. Kim? diýen soraga jogap bolýan sözleri aýdyp beriň.

Kim gitdi? Aşyr gitdi.

Kim okaýar? Dursun okaýar.

Kim jorap örýär? Ejem jorap berýär.

Kim geldi? Daýym geldi.

Kim mal bakýar? çopan mal bakýar.

Kim aw awlaýar? Awçy aw awlaýar.

Kim balyk tutýar? Balykçy balyk tutýar.

* * *

146-njy gönükme. Okaň w has gara ýazylan sözleri göçüriň.

1. Okuwcy  mekdebe  barýar.     2.  Bagban   baglara seredýar. 3. Ussa    aýakgap bejerýär.    4. Oraz obada işleýär.   5. Sona   hat   ýazýar. 6.   Anna maşyn surýär

7. Anna Iwanowna rus dilinden okadýar.

Göçüren sözleriňiz nähili soraga jogap bolýar?

Ussa           bagban

147-nji gönükme. Suratlara seredip, soraglara dilden jogap beriň.

Bu näme?

Bu näme?

Bu näme?

Bu näme?

Bu näme?

Bu näme?

Bu näme?

Bu näme?


Zatlary we haýwanlary aňladýan sözler näme? diýen soraga jogap bolýarlar.

Meselem:

näme? — haly

näme? — kitap

näme? — galam

näme? — geçi

näme? —goýun

näme? — sygyr

148-nji gönükme. Okaň we näme? diýen soraga jogap

bolýan sözleri aýdyp beriň.

Näme? — ellik.                                           Kim?   — Sapar.

Kim?    okuwgy.                                     Näme? — towuk.

Näme? — gapy.                                         Näme?  — kelem.


Näme? — çäkmen.            Näme? — kitap.

Näme? —  üzüm.

Näme? —  mekdep.

Näme? — kanal.

Kim?   —  isçi.

Kim?   — Gözel.

* * *

149-njy gönükme. Suratlar bоýиnçа berlen soraglara

jogap berip, depderiňize ýazyň.

1. Näme suw içýär?

2. Näme ot iýýär?

3. Näme gygyrýar?

4. çagalar näme oýnaýar?

                               

Nusga: 1. Towuk suw içýär. 2. ...

* * *

150-nji gönükme. Nakyllary we matallary okaň. Has

gara ýazylan sözleriň nähili soraglara jogap bolýandygyny aýdyp beriň.

Nakyllar:

1. El eli ýuwar, iki el birigip, ýüzi ýuwar.

2. Adam eli — hem abat, hem bibat.

Matallar:

1.Asty bag, üsti dag
Arasynda sary ýag (hoz).

2.Garaňky öýde gaplaň gürlär (degirmen).

3.Gündiz ýatar, gije uçar (ýarganat).

* * *

151-nji gönükme. Okaň, soňra kim? we näme? diýen

soraglara jogap bolýan sözleri nusgadaky ýaly aýry-aýry göçüriň.


Amanmyrat,  Nurgözel,  aýak,  el,  isçi,  sogan,  käşir, Meret, balykçy, kartoçka,

molla, käce, halyçy, telewizor, surat, Sapar, satyjy, ýegenim, agam, köýnek.

Nusga:

Kim?    — Amanmyrat, ... Näme? — Aýak, ...

* * *

152-nji gönükme. Okaň, has gara ýazylan sözleriň

nähili soraglara jogap bolýandygyny aýdyň.


Türkmenistan biziň döwletimizdir. Türkmenistanda nebit, gaz, pagta köp öndürilýär.

Kakam pagta kärhanasynda işleýär. Ejem çagalar bagynda işleýär. Ol Terbiýeçi.

Terbiýeçi
öndürmek

*********

Ýazuwa geçiriň(print)