1. Ses we harplar. 2. Çekimli sesler. 3. Ýogyn we inçe çekimli sesler. 4. Çekimsiz sesler. 5. Açyk we dymyk çekimsizler. 6. Dymyk k, p, t, ç  sesleriň açyga öwrülişi.

7. Bogun. 8. Söz. 9. Baş harp. 10. Zatlaryň hilini aňladýan sözler. 11. Hereketi aňladýan sözler. 12. Sözlem. 13. Ýyl boýunça geçilenleri gaýtalamak. 14. Labyzly okaýyş üçin goşgular.

15. Düşündirişli sözlük..

Ýazuwa geçiriň(print)

§ 2. Çekimli sesler.

9-njy gönükme. «Gyş» diýen hekaýajygy okaň.


Gyş

Dekabr, ýanwar, fewral aýlary gyş paslydyr. Gyşyna howa sowuk bolýar.

Gar ýagýar. Suw doňýar. Çagalar gar togalap oýnaýarlar. Gardan adam ýasaýarlar.


Soraglara dilden jogap beriň.

1.Haýsy aýlar gyş pasly?

      2.Gyşyna howa nähili bolýar?

3.Çagalar näme işleýärler?

Ikinji soragyň jogabyny depderiňize ýazyň we a, o, u, y harplarynyň aşagyny çyzyň.


10-njy gönükme. Şygry okaň we düzüminde i, e, ö, u, ä harplary

bolan sözleri aýdyp beriň.

Gar.

Gys aýynyň bir güni,

Ýatyr ýerde akja gar.

Eremänkä oňküsi,

Gar üstüne gar ýagýar.

Ak tigirden çözlenýän,

Sapak ýaly akja gar,

Şindem dynman ýagyp dur,

Ýuwas-ýuwaş galňaýar.

Koçä bakyp aýnadan,

Öýde kiçijik Cary,

Arkaýyn synlap otyr,

Daşarda ýagýan gary.


A. Atabaýew.

Arkaýyn sözüniň  manysyny sözlükden öwreniň.


düzümine
arkaýn


11-nji gönükme. Okaň we içinde o, u, a, y harplary bolan sözleri göçüriň.


Eýer, gün, ýelim, ýegen, ýolka, durna, ýorunja, köwüş, demir,

orak, ýorgan, ýagty, düýe, Çopan, ýumuş, ýuka, erik, sagat,

ýalyn, bugdaý, ýuwa, goýun, ýagyş, çörek, göle.

Nusga. Yolka, ýalyn...


ýorunja
ýuwa
eýer


A, i, o, ö, u, y, ü,e, ä  

— çekimli seslerdir.



12-nji gönükme. Aşakdakylary  okaň.   Her sözdäki çekimli sesleri aýdyň.


Biziň klasymyz.

Biz birinji klasda okaýarys. Biziň klasymyzda otuz okuwcy bar.

Biz klasymyzy arassa saklaýarys. Partalary hapalamaýarys.

Arakesme wagtynda nobatçylyk edýäris. Biz mugallymymyzyň aýdýanlaryny doly ýerine ýetirýäris.

Soraglara dilden jogap beriň.

1. Siz näçenji klasda okaýarsyňyz?

2.  Siziň klasyňyzda näçe okuwçy bar?

3.  Siz klasyňyzy arassa  saklaýarsyňyzmy?


13-nji gönukme. Okaň we her sözdäki çekimli sesleri aýdyň.

Mekdep.

Ol iki gat owadan jaý biziň mekdebimiz. Ol obanyň ortarasynda ýerleşýär.

Biz mekdebiň daş-töweregini arassa saklaýarys.

Mekdebimiziň oňat sport meýdançasy bar.


14-nji gönukme. Okaň we has gara ýazylan sözlerdäki çekimlileri aýdyp beriň.


Meniň adym Sona. Kakamyň ady Aşyr. Men birinji

klasda okaýaryn. Joramyň ady Jeren. Men ähli

sapaklarymdan bäşlik baha alýaryn.

Klasymyzyň hemme okuwçylary gowy okaýarlar.

Soraglaryň jogabyny depderiňize ýazyň we olardaky çekimlileriň aşagyny çyzyň.

1.Seniň adyh näme?

2 .Sen ndgenji klasda okaýarsyň?

3. Sen sapaklaryňa nähili ýetiŞýärsiň?


15-nji gönükme. Atalar sözlerini okaň, manylaryny aýdyň we çekimli harplary göçüriň. Bir çekimlini iki gezek ýazmaň.


Çekseň zähmet, ýagar rähnet. şu günki işiňi ertä goýma.

Nusga. A, e, y...

zähmet
rähnet


16-njy gönükme. Matallary  okaň  we  her sözdäki

çekimlileri aýdyp beriň.


El bilen ekerler,

Dil bilen orarlar.

Polat atym ýuwrup barýar,

Yeri çepbe çöwürip barýar.

Sary agam içerde,

Gökje göly daşarda.


17-nji gönükme.  şygry  okaň.   Her sözde  haýsy

çekimlileriň bardygyny aýdyň.


Üç  söz


Sen dilimde şirin dessan,

Halk, Watan, Türkmenbaşi!

Sen Garaşsyz Türkmenistan,

Halk, Watan, Türkmenbaşy!

.


Watan içre ömür súýji,

Kalba ganat adam güýji,

Depämiziň altyn täji,

Halk, Watan, Türkmenbaşy!

 


Sözümi diňläň, ýaranlar,

Ak pata berdi erenler.

Size gurban şirin janlar,

Halk, Watan, Turkmenbaşy!

Ý. Durdyýew.

Dessan sözuni Dessan manysyny sözlükden öwreniň.

gunduz
magdan

18-nji gönükme. Hekaýajygy okaň we has gara ýazylan sözleri göçüriň.

Olardaky çekimlileri aýdyň.

Maksat.

Maksat biziň klasymyzda okaýar. Ol sapaklaryna oňat ýetişýär. Maksat orän tertipli okuwçylaryň biri. Ol okuwdan sebäpsiz ýeke minut hem galmaýar.

Maksadyň doganynyň ady Enegül. Ol ýedinji klasda okaýar.


Soraglaryň jogabyny depderiňize ýazyň.

1. Maksat nähili okuwçy?

           2. Ol sapaklaryna nähili ýetitşýar?


19-njy gönükme.      Matallary  okaň  we  manysyny depderiňize ýazyň. şol sözlerdäki çekimlileri aýdyň.


Atdan beýik, itden pes
Basany aýlyk götereni ýyllyk.

20-nji gönükme.    Hekaýajygy  ims berip okan. Has

gara ýazylan sözlerdäki çekimlileri aýdyň.

Çagalar bagy.

Selbi, Jeren, Mergen dagy cagalar bagyna gatnaýarlar.

Cagalar bagynda körpelere gowy seredýärler. Olar oýnaýarlar, şatlanýarlar.

Olara ýorgan, ýassyk, stol, oturgyç ýaly sözleriň öý goşlarynyň adyny aňladýandygyny hem öwredýärler.


Soraglara dilden jogap beriň:

1. Selbi, Jeren, Mergen dagy nirä gatnaýarlar?

2. Çagalar bagynda körpelere nähili seredýärler?

3. Çagalar bagynda olar näme işleýarler?


körpe
şatlanmak

*********

Ýazuwa geçiriň(print)