1. Ses we harplar. 2. Çekimli sesler. 3. Ýogyn we inçe çekimli sesler. 4. Çekimsiz sesler. 5. Açyk we dymyk çekimsizler. 6. Dymyk k, p, t, ç  sesleriň açyga öwrülişi.

7. Bogun. 8. Söz. 9. Baş harp. 10. Zatlaryň hilini aňladýan sözler. 11. Hereketi aňladýan sözler. 12. Sözlem. 13. Ýyl boýunça geçilenleri gaýtalamak. 14. Labyzly okaýyş üçin goşgular.

15. Düşündirişli sözlük..

Düşündirişli sözlük.

Abraý (a:braý), hemmeler tarapyndan bildirilýán

hormat, sylag, ynam.


Akýüwrük (a.-kýüwrük), tüwini suwda bişrip

gatyklanyp iýilýán nahar.


Alçak, göwnaçyk, mylaýym, gadyrly, içgin gürleşýän

adam.


Arkaýyn, ynjalykly, rahat, howatyrsyz, aladasyz,

gaýgysyz.


Aýawly saklamak, zaýa etmän saklamak, gorap

saklamak.


Aýlaw, at capyşygy geçirilýän ýörite meýdan, ýer.


Bagtyýar (bagtyýa:r), bagta ýar bolan, bagta eýe

bolan, bagtly.


Baky (ba:ky), mydamalyk, hemişelik, müdimi.

Baýlyk (ba:ýlyk), 1) mal-mülklülik, gurplulyk, köp zatlylyk, 2) gazylyp alynýan we öndürilýán gymmatly zatlar.


Baýrak, ýaryşda we başga zatda üstün çykanlygy

üçin berilýán sylag.


Baýyr, dag etegindäki belentli-pesli depe, pes, ýapgyt

dagjagaz.


Belke, ýuka ýaýylyp kesilen hamyr böleklerinden

taýýarlanylýan nahar.


Bereket, bol hasyl, köp önüm, bolluk, dokluk, bolçulyk.


Bina (bina:), Uly jaý, ymarat.


Bitarap (bitarap), hiç bir tarapa goşulmaýan.


Borç (bo:rç), bergi, edilen wada, karz.


Boz, calymtyl reňk.


Çarşak, dort-bäs. dişli agaçdan, demirden ýasalan,

harman atmakda, ýandak, bede toplamakda ylanylýan gural.


Çarşenbe (ga:rşenbe), hepdäniň üçünji gününiň ady.


Çaryk, düýe, sygyr hamyndan, gaýyşdan tikilýän okjesiz

aýakgap.


Çágesöw (Çä:gesöw), çäge gatyşykly, çäge gatyşygy

bolan.


Çákmen (çä:kmen), düýe ýüňünden dokalyp tikilýän

erkek adamlaryň daşky geýimi.


Çuwal, 1) un, bugdaý guýmak üçin elde dokalyp

tikilýán gap, 2) Öý goşlaryny salmak üçin tärimden asylýan çitme gap.


Çoluk, çopanyň komekçisi.


Çyrpy, ýeňlenilip geýilmän, kellä atylýan, hemme

ýeri keşdelenen aýal geýimi.


Dessan (dessa:n), Şygyr we kyssa gatyşykly ýazylan

edebi eser.


Diýar (diýa:r), ýaşalýan ýer, ýurt, watan.


Düsenbe (dü:şenbe), hepdäniň birinji gününiň ady.


Dynjalys, (dy:njalyş), mekdeplerde, okuw jaýlarynda

dynç almak üçin berilýán rugsat (kanikul).


Edep, gowy terbiýe, tertip-düzgün, sypaýylyk.


Gaçy, suw agmaz ýaly derýanyň, uly ýaplaryň,

ýakasyna, kenaryna gum üýşürilip edilýán berkitme.


Garaşsyz, özbaşdak, özygtyýarly, garaşly däl.


Gende, ýaman, erbet, ýaramaz.


Goreç, gözüň ortarasyndaky garaja bölegi.


Görkana (görka:na), owadan, görmegeý, görkli.


Halyçy (ha:lyçy), haly dokaýan, dokmaçy, haly dokamagyň ussasy.


Harlamak (ha:rlamak), ýaramaz, bigadyr, har saklamak, gymmatyny gaçyrmak, aýak astyna almak.


Hemişelik (hemi:şelik), mydamalyk, wagtlaýyn däl.


Howandar (howanda:r), ýakyn garyndaş, hossar, ýakyn dost, ýoldaş, arkadaýanç.


ILiK, geýime, başga zatlara dakylýan sadap.


Jülge, iki dagyň arasyndan uzap gidýán dere.


Jürdek, bokurdagy inçeräk bir gulply tomsuna suw sowatmak üçin ulanylýan gap.


Kenar (kena:r), ýabyň, derýanyň gyrasy, ýer bilen çäkleşýán ýeri.


Käkilik (ká:kilik), köplenç dagda bolýan owadan aw.


Kärendeçi (ka:rendeçi), kireýine, kärendesine ýer alyp ekýán adam.


Kilim, haly ýaly ýüwürdilip dokalýan kiçiräk düşek.


Legen, kir ýuwmak ýa-da hojalykda başga zatlar üçin ulanylýan ýuka demir gap, taňňyr.


Lukman (lukma:n), kesel bejermek baýunça ýokary bilimli hünärmen.


Mask, bedenterbiýe boýunça ýerine   ýetirilýán oýunlar, hereketler.


Merhemetli, rehimli, mähirli, şepagatly, ýakymly,mylaýym.


Máhriban (mahriba:n), mylakatly, mähirli, rehimli,mährem.


Minnetdar (minnetda:r), edilen ýagşylyk üçin birinden hoşal.


Nur saçmak (nu:r), ýagty bermek, şöhle ýaýratmak, ýagtylandyrmak.


Özbaşdak (o:zbaşdak), hiç kime bagly bolmadyk, garaşsyz.


Pagtaçy, gowaça ösdürip ýetişdirmek bilen meşgul bolýan adam, pagta ugrundan

hünärmen.


Palas (pala: s), haly ýaly ýüwürdilip dokalýan kilimden uly düşek.


Paýtagt (pa:ýtagt), döwletiň merkezi şäheri.


Pellehana (pelleha:na), ýaryşda iň soňky barylmaly, barlyp gaýdylmaly ýer.


Penşenbe, hepdäniň dördünji gününiň ady.


Petir (peti:r), hamyrmaýa goşulman hem-de aldyrylman, ýüzi dürtülip bişirilýän çörek.


Päki (pä:ki), saç, sakgal syrmak üçin ulanýlýan gural.


Rysk, nesibe, paý, alla tarapyn berilýán paý.


Sazak (sa:zak), gumluk ýerlerde bitýän pür ýaprakly agaç, odun.


Saz işlemek (sa:z i:şlemek), gurat, gowy işlemek. Seýis, aty çapyşyga taýýarlaýan, aty seýislemegiň ugruny bilýán adam.


Siňmek, iýmitiň aşgazan arkaly özleşmegi, bir zadyň içine kem-kemden siňip gitmek.


Sişenbe (si:şenbe), hepdäniň ikinji gününiň ady.


Sower dost (do:st), gowy görülýän, sylanylýan, söýülýän dost.


Süzgüç, suwuklygyň içindäki zady süzüp almak üçin  gözenek-gözenek deşikli enjam.


Syn etmek (sy:n), birini ýa-da bir zady gözden geçirmek.


Şadyýan (şa:dyýa:n), keýpi kök, şat, şähdaçyk.


Şan-şöhrat (şa:n-şöhra:t), hatyra, dabara, şohrat.


Şenbe, hepdäniň altynjy gününiň ady.


Tazy (ta:zy), uzyn inçe tumşukly, inçe uzyn aýakly aw iti.


Täsin (äá:si:n), örän geň, geň-enaýy.


Togdary, Uly aw guşy.


Tokaý, her hili gyrymsy we uly agaçlar gögerip oturan giň meýdan, ýer.


Torba (to:rba), içine zat salmak üçin ýörite dokalýan gap.


Uýmak, birine ynanmak, tabyn bolmak, biriniň yzyna eýermek.


Ynsan (ynsa:n), adam nesli, adam.


Ynsap (ynsa:p), utanç, haýa, wyždan, özüňi dogry alyp barmak duýgusy.


Ýadygárlik (ýa:dygä:rlik), 1) ýatdan çykarmazlyk, unutmazlyk maksady bilen birine berlen zat,

2)     hormatlamak maksady bilen birinií ýa-da bir zadyň hatyrasyna   gurlan, oturdylan heýkel.


Ýahna, gaýnadylan etden sowadylyp taýýarlanylýan nahar.


Ýekşenbe, hepdäniň dynç, ýedinji gününiň ady.


Ýilik, süňkiň içindäki ýumşak ýag ýaly zat.


Ýoda (ýo:da), kiçiräk, insizje ýoljagaz.


Ýumuş, birine tabşyrylan, ýerine ýetirilmeli iş.


Ýygra, utanjaň, çekinjeň.


Ýyrtyjy, (ýabany haýwanlara degişli).